Editorial

Ήταν ένα απόγευμα θυμάμαι, νωρίς το καλοκαίρι, δεκατρία χρόνια πριν. Βρισκόμουν στους τροπικούς του Αιγαίου, στην αγαπημένη μου Ίο. Μόλις είχα βγει από βουτιά όταν ο φίλος μου ο Bill, σεφ και ιδιοκτήτης του ρεστοράν «Λόρδος Βύρων» (εξαιρετική κουζίνα, ρίξτε μια μάσα αν σας πάρει ο δρόμος προς τα εκεί) με πήρε τηλέφωνο.

«Έλα πάνω, έχω εδώ έναν Αυστραλό πρωταθλητή του ψαροτούφεκου». Σύντομα βρέθηκα να πίνω ρακόμελα με έναν αγγλοσάξωνα του οποίου μετα βίας έπιανα μία στις δέκα λέξεις -αυτή η διάλεκτος των αυστραλών της επαρχίας σπάει κόκκαλα. Ωστόσο, έχοντας ήδη αναφερθεί σε λέξεις-κλειδιά της φυλής (ψάρι, όπλο, σκοτώσω, ουγκ!) επικοινωνήσαμε μια χαρά. Σε λίγη ώρα ήμουν και εγώ μεθυσμένος, αφενός από τα ρακόμελα, αφετέρου από τις απίθανες διηγήσεις του αυστραλού που άκουγε στο όνομα Ray Powell και έμελλε να γίνει κολητός μου. Ψάρια, ψάρια, ψάρια. «Μα, σοβαρολογεί τώρα, ή ψεύδεται ασύστολα» σκεφτόμουν για όλα αυτά τα απίθανα. Σύντομα όμως ο κολητός, αφού μας είχε αποδείξει έμπρακτα ότι ο καλός ψαροκυνηγός είναι καλός σε όλες τις θάλασσες του πλανήτη, επέστρεψε στην πατρίδα του και έστειλε την πρώτη ανταπόκριση. Είχε τίτλο «The killing fields» και αφορούσε την πρώτη τους εξόρμηση/εξερεύνηση στη Θάλασσα των Κοραλλιών, στις αρχές των 90’s, όταν κανείς δεν την είχε ακόμη ψαρέψει. Το άρθρο μιλούσε για ονειρεμένα ψάρια και βυθούς και ορατότητες που ξεπερνούσαν τα 50 μέτρα! Οι φωτογραφίες που συνόδευαν την ανταπόκριση ήταν ισοπεδωτικές: ένα κατάστρωμα στρωμένο με χοντρόψαρα, τόνοι με δόντια σκύλου κατακρεουργημένοι από καρχαρίες και ένας χτυπημένος καρχαρίας τίγρης πέντε μέτρων... Εντυπωσιάστηκα τόσο, που το επόμενο τεύχος του περιοδικού «Ψαροτούφεκο» το οποίο τότε διηύθυνα, είχε το «The killing fields» κεντρικό άρθρο και εξώφυλλο, ενώ όλη η έκδοση ονομάστηκε προς τιμήν του «100% hardcore». Προφητικά πράγματα...

Μετά από αρκετά χρόνια σχεδίων και ονείρων, κατάφερα επιτέλους να κάνω το πρώτο μου ταξίδι για ψαροτούφεκο στον ωκεανό, σε αυτήν τη μαγική θάλασσα που είχα πρωτοακούσει από τον κολητό. Η εισαγωγή του άρθρου που έγραψα όταν γύρισα δείχνει καθαρά τη συναισθηματική φόρτιση των στιγμών:
«Υποθέτω ότι υπάρχει μια στιγμή στη ζωή κάθε ανθρώπου που αποφασίζει να κάνει εκείνο το μικρό βήμα της νίκης εναντίον των δισταγμών. Τότε το πάθος, καταπιεσμένο από μιας ζωής πρέπει και διδαχές, δάσκαλους και γονείς, εκδηλώνεται και οδηγεί στο νόημα της ζωής: την ευτυχία του να απολαμβάνεις.
Εκείνη λοιπόν την απειροελάχιστη χρονική μονάδα που ευθύνεται για όλα -λέγε με στιγμή- δεν υπάρχει απραγματοποίητο, ούτε καν δύσκολο. Μόλις κέρδισες το δικαίωμα «το σύμπαν ολόκληρο να συνομωτεί για να τα καταφέρεις».

Ένα ταξίδι στη Θάλασσα των Κοραλλιών για ψαροτούφεκο, ήταν αυτό που θα λέγαμε «όνειρο ζωής». Ένας όρος μάλλον βαρύς, στον οποίο ενέχεται σε μεγάλο ποσοστό η έννοια του ανέφικτου. Οικονομικό κόστος, πτήσεις χιλιάδων μιλίων, αεροπλάνα και βαπόρια, ο απέραντος, άγνωστος Ωκεανός με τα τεράστια σουέλ, τις άγριες θάλασσες και τους εξίσου άγριους κατοίκους, αποτελούσαν την τροχοπέδη. Ώσπου ήρθε εκείνη η μαγική στιγμή της υπέρβασης που λέγαμε πριν. Ξαφνικά, όλα έδειξαν διαφορετικά. Το ταξίδι, ο Ωκεανός και οι καρχαρίες του έγιναν το κίνητρο. Ήταν εξάλλου πάντοτε υπέροχα!»
Πλέον το ταξίδι για ψάρεμα στους τροπικούς έχει μπει για τα καλά στη συνείδηση και τα όνειρα των ελλήνων κυνηγών. Όταν παίρνει να χειμωνιάζει, όπως τώρα, όταν οι θυελλώδεις νοτιάδες αρχίζουν να εναλλάσονται με παγωμένους βοριάδες, δε μπορείς παρα να σκεφτείς ότι κάπου ο ήλιος καίει και
χοντρά ροφο-τονο ειδή στήνουν πανηγύρια σε θάλασσες διάφανες σαν αέρας. Ένα ταξίδι στους τροπικούς φαντάζει ονειρικό, ακόμη κι αν οι τροπικοί βρίσκονται σ’ ένα κυκλαδονήσι, ή μέσα στην ψυχή μας. Το τεύχος είναι εξαιρετικά αφιερωμένο στο δίλλημα. Αιγαίο ή Ωκεανός;
Η περιπέτεια μόλις άρχισε...

Δ. Κόλλιας

Πολύ πρόσφατα, στα τέλη του Σεπτέμβρη που πέρασε, ακολουθώντας την περιπέτεια του παγκόσμιου ψαροτούφεκου βρέθηκα στο Μάλι Λοζίν της Κροατίας. Αυτήν τη φορά όχι για να ψαρέψω, αλλά για την κάλυψη του Παγκόσμιου Πρωταθλήματος υποβρύχιου κυνηγιού. Ναι, γι αυτούς που τυχόν δεν γνωρίζουν, υπάρχει τέτοιο, χαίρει μεγάλης εκτίμησης από την παγκόσμια κοινότητα, διοργανώνεται από το 1957 και συμμετέχουν σ’ αυτό οι καλύτεροι ψαροτουφεκάδες απο πάρα πολλές χώρες του πλανήτη.

Το Μάλι Λοζίν είναι μια γραφική κωμόπολη, σε ένα εξίσου γραφικό νησί, το Κρες, στις βόρειες Δαλματικές ακτές. Βορειοευρωπαική αρχιτεκτονική, όμορφα χρωματιστά σπιτάκια και πράσινο, κάτι σαν ο Χάνσελ και η Γκρέτελ των αδελφών Γκριμμ να κατέβηκαν διακοπές στη θάλασσα... Η χώρα δείχνει να έχει συνέλθει εντελώς από τον πρόσφατο πόλεμο -πόλεμος στην Ευρώπη δέκα χρόνια πριν... πόσο άρρωστος είναι ο άνθρωπος ως είδος; Οι αρκετά καλοί δρόμοι και το φανταστικό τοπίο στις ακτές και τα νησάκια κάνουν το μέρος έναν πρώτης τάξεως προορισμό για διακοπές με μοτοσικλέτα και έχοντας πλέον προσωπική άποψη το συνιστούμε ανεπιφύλακτα. Όπλα μην πάρετε, τα ψάρια είναι λίγα. Θα βρείτε άλλωστε αρκετά, όταν φθινόπωρο πια -καλή ώρα- επιστρέψετε στην πατρίδα.

Μη όντας πολύ τουριστικός τύπος δεν ασχολήθηκα ιδιαίτερα με τα αξιοθέατα. Ήμουν άλλωστε εκεί για το αγαπημένο ψαροτούφεκο. Ήξερα ότι η Κροατία έχει μεγάλη παράδοση στο σπορ και όχι μόνο στο αγωνιστικό κομμάτι. Η αναλογία των ψαροκυνηγών στα πέντε εκατομμύρια κάτοικους της χώρας είναι πολύ μεγάλη, ίσως η μεγαλύτερη στον πλανήτη. Ο φίλος μου -παθιασμένος ψαροκυνηγός- Λάζαρος Παπαδόπουλος για παράδειγμα, μου είχε πει ότι οι περισσότεροι μπασκετμπολίστες της Κροατίας είναι και αυτοί παθιασμένοι με το σπορ. Αυτό που συναντήσαμε όμως, ξεπέρασε τις προσδοκίες μας: όλο το νησί ζούσε σε ρυθμούς ψαροτούφεκου. Στο Μάλι Λοζίν μικρά αγόρια και έφηβοι σταματούσαν στο δρόμο ψαροκυνηγούς για αυτόγραφα, ο μισός πληθυσμός φορούσε αστεία t-shirts με τη φάτσα του αυτόχθονα πρωταθλητή Daniel Gospic -που τελικά έγινε παγκόσμιος- και γενικά επικρατούσε ατμόσφαιρα εθνικής γιορτής. Νιώθαμε πολύ υπερήφανοι που είμαστε ψαροκυνηγοί εκείνες τις μέρες και αυτό είναι κάτι που θα ήθελα να συμβαίνει συχνότερα: ας δουλέψουμε σ’ αυτήν την κατεύθυνση λοιπόν.

Τι άλλο με εντυπωσίασε; Η δυναμική επιστροφή της κραταιάς Μares στο σπορ, που ήταν Μέγας Χορηγός της διοργάνωσης, δίνοντάς της μια ιδιαίτερα κοσμοπολίτικη χροιά.

«Ζητούμε συγνώμη που για κάποια χρόνια απομακρυνθήκαμε από το ψαροτούφεκο» δήλωσε ο υπεύθυνος Ευρώπης Dusan Runjajic, και αυτό δείχνει ξεκάθαρα την ανοδική τάση στην οποία βρίσκεται παγκόσμια το σπορ. Και γιατί όχι άλλωστε; Μια δραστηριότητα που δίνει κίνητρο σε ψαροκυνηγούς από φτωχές χώρες, όπως το Περού, η Χιλή, η Ταϊτή να διασχίσουν το μισό πλανήτη για να συνεβρεθούν με ομοίους τους, δε μπορεί παρά να εμπεριέχει κάτι μαγικό.

Η περιπέτεια μόλις άρχισε. Stay tuned.

Δ. Κόλλιας

Από το πρώτο μου κιόλας ταξίδι για ψαροτούφεκο στον Ωκεανό, ένα πράγμα που με εντυπωσίασε εξίσου με την αφθονία των ψαριών και τους καρχαρίες ήταν η πειθαρχία και η συμμόρφωση των αγγλο-σαξόνων ψαροκυνηγών με τη νομοθεσία για το ψαροτούφεκο: βρισκόμασταν 250 μίλια ανοιχτά στον Ειρηνικό, όπου πρακτικά δεν υπάρχει κανένας έλεγχος και παρ’ όλα αυτά ο καπετάνιος του charter ήταν ιδιαίτερα τυπικός με μεγέθη και ποσότητες. «Αρκετά με τις πέστροφες των κοραλλιών», μας είπε την τρίτη κιόλας μέρα. «Καλύψαμε το όριο που δικαιούμαστε». Και άλλα παρόμοια...
Αρχικά πίστεψα ότι αιτία γι αυτό είναι η ιδιοσυγκρασία των ανθρώπων που θεωρούν πολύ φυσιολογικό να υπακούουν στο νόμο (κάτι εντελώς ασαφές για εμάς τους... Ελληνάρες). Μετά, υπέθεσα ότι συντελούν σε αυτό και οι μεγάλες ποινές: «τι θα γίνει αν κάποιος χτυπήσει ένα απαγορευμένο ροφοειδές;», ρώτησα τον αμερικάνο φίλο μου Brandon Whalers. «Θα γίνει διάσημος, πολύ διάσημος... με την κακή έννοια...», μου απάντησε... Μετά, άρχισα να ανακαλύπτω ότι οι νομοθεσίες αυτών των χωρών είναι πολύ λογικές, μελετημένες και (άκουσον, άκουσον!) ιδιαίτερα φιλικές για τον ερασιτέχνη ψαρά/ψαροκυνηγό. Όταν π.χ. οι ωκεανολόγοι (οι ποιοί;) που δουλεύουν στις αρμόδιες υπηρεσίες διαγνώσουν μείωση κάποιου είδους, πρώτα απ’ όλα το απαγορεύουν στους επαγγελματίες και απλά το περιορίζουν στους ερασιτέχνες. Ή, στη χειρότερη (!), εφαρμόζουν το ίδιο μέτρο και τους ερασιτέχνες. Αν πάλι αντιληφθούν ότι οι πληθυσμοί κάποιου ειδους αυξήθηκαν, αυξάνουν και τα όρια για την ερασιτεχνική αλιεία. Υπάρχει μία συνεχής έρευνα και παρατήρηση που οδηγεί σε συνεχείς μεταβολές των διατάξεων –πολύ συχνά σε στενή συνεργασία με τους ψαροκυνηγούς που παρέχουν αρκετές πληροφορίες- ούτως ώστε η ιχθυοπανίδα να διατηρείται αλλά και όλοι να είναι ευχαριστημένοι. Κύρια οι ερασιτέχνες, που με αυτόν τον τρόπο κινούν και συντηρούν την εμπορική δραστηριότητα που σχετίζεται με το σπορ -σε αντιπαράθεση με τους επαγγελματίες που είναι στη θάλασσα μόνο για το προσωπικό τους κέρδος. Πώς είναι στην Ελλάδα; Καμία σχέση!
Δε σας κρύβω ότι όλη αυτή η νοοτροπία με επηρέασε πολύ. Είναι καιρός τώρα που ακολουθώ και διαδίδω όσο μπορώ ένα ορθολογιστικότερο, ηθικότερο και «οικολογικότερο» ψαροτούφεκο, με τήρηση ορίων, ποσοτήτων και διαχείριση των πληθυσμών των ειδών όσο καλύτερα γίνεται. Όμως, αρκετές φορές εξακολουθώ να αισθάνομαι αδικημένος, και από κάποιες διατάξεις, αλλά κύρια από τον τρόπο εφαρμογής τους από τα εκάστοτε όργανα της λιμενικής αρχής. Για τις ιστορίες λιμενικών/μανάβηδων που έχουν ακουστεί... είναι θλιβερό και αστείο σαν το λύκο που φύλαγε τα πρόβατα και θα ήθελα να είναι απλά νοσηρή φαντασία...
Θα σας πω όμως μια ιστορία που μου συνέβη πρόσφατα. Το Μάρτη. Έχω βγει για μια απογευματινή βουτιά. Σαρωνικός. Φουντάρω σε μια ρηχή ξέρα, ρίχνω στο νερό την «Πάμελα» (ναυαγοσωστική σημαδούρα) και πέφτω. Σε τρία λεπτά μου την πέφτει ένα φουσκωτό με τρεις λιμενικούς. «Βγείτε αμέσως έξω κύριε!» μου λένε επιτακτικά. Βγαίνω στη βάρκα. «Γιατί ψαρεύετε χωρίς σημαδούρα;». Καταλαβαίνω τη συνέχεια... «Μα, νάτη», τους λέω. «Δεν είναι εγκεκριμένη και δεν έχει σημαιάκι». Πάω να σκεφτώ ότι έχει δίκιο, αλλά συνεχίζει εκπλήσσοντάς με: «Βλέπω δεν έχετε ούτε στο σκάφος την προβλεπόμενη σημαία». Προσπαθώ να τους εξηγήσω ότι η νομοθεσία είναι ρητή: αυτό ισχύει μόνο όταν ο δύτης ψαρεύει χωρίς σημαδούρα, με τη συνοδεία του σκάφους. Τους παρακαλώ μάλιστα, μια και θα τη γράψουν την κλήση, να προσέξουν τη διατύπωση. Η κλήση για απολογία μου ήρθε σύντομα. Μαντέψτε τι έγραφε...
Ότι εκτός του ότι δεν είχα εγκεκριμένο πλωτήρα, το σκάφος που με συνόδευε (!) δεν είχε καταδυτική σημαία. Μάλιστα! Η αγαπημένη μου «ΈΛΕΝΑ ΙΙΙ», είναι ένας σύγχρονος «ΚΙΤ» της θάλασσας. Το σκάφος που με ακολουθεί σαν πιστό σκυλί, ακόμα και χωρίς κάποιον μέσα... Το σκάφος που με συνοδεύει... φουνταρισμένο.
Μαγικά πράγματα!
Πληρώνω την κλήση και συνεχίζω, απλά θλιμμένος. Πως να πείσω τον θερμόαιμο πιτσιρικά να σεβαστεί το όριο του ροφού; Μήπως τελικά ο «Ελληνάρας» είναι απλά αποτέλεσμα αλυσσιδωτής αντίδρασης;
Stay tuned

Ωραίο πράγμα το διάβασμα, ανεξαρτήτως εποχής. Πώς είναι η τηλεόραση; Καμία
σχέση. Το πρώτο, σου ανοίγει το μυαλό, σε ταξιδεύει σε μέρη μακρινά και
ονειρεμένα, βάζοντας μάλιστα τη φαντασία να δημιουργήσει εικόνες από τις
λέξεις του συγγραφέα. Το δεύτερο... άσε, δε λέει. Πολύ μιζέρια. Ανοίγεις
πέντε λεπτά και νομίζεις ότι θα σου πέσει ο ουρανός στο κεφάλι, στην
καλύτερη περίπτωση. Μόνο κάτι ντοκυμαντέρ αξίζουν, αλλά κι αυτά τα βάζουν το
απόγευμα, λες και ενδιαφέρονται οι νοικοκυρές για τις συνήθειες του καρχαρία
τίγρη...
Καρχαρίες...
Μόλις τέλειωσα λοιπόν ένα ακόμα βιβλίο του Carlos Eyles. Ενός καλιφορνέζου
ψαροκυνηγού που έχει γίνει αρκετά γνωστός στο χώρο από τα βιβλία του, στον
οποίο έχουμε αναφερθεί αρκετές φορές στο παρελθόν, σε αυτή και άλλες στήλες.
Ο Carlos Eyles για αυτούς που δεν θυμούνται, είναι αυτός που μέσα από τα
βιβλία του πρωτοέθεσε στο χώρο ερωτήματα και προβληματισμούς για το υδάτινο
περιβάλλον, τα ψάρια και την αρνητική επίδραση του ανθρώπου πάνω τους.
Στηρίζοντας με συνέπεια τις αρχές του, όταν έπαθε ciguatera και του
απαγορεύτηκε να ξαναφάει ψάρι, σταμάτησε το ψαροτούφεκο υποστηρίζοντας ότι
δεν υπάρχει λόγος να το κάνεις αν δεν τρως τα ψάρια. Συμφωνώ. Είμαστε
σπόρτσμεν, αλλά και αυθεντικοί απόγονοι του κυνηγού-συλλέκτη τροφής.
Το βιβλίο που μόλις τελείωσα λέγεται Secret Seas (μυστικές θάλασσες) και
είναι συλλεκτικό, για πολλούς το καλύτερο του συγγραφέα. Πρόκειται για μια
συλλογή ιστοριών για την περιπέτεια του ψαροτούφεκου, τον Ωκεανό και τα
πλάσματά του, ψάρια, δελφίνια και καρχαρίες.
Καρχαρίες...
Στο διήγημα με τον τίτλο "Spooked" (Τρομαγμένος) ο Eyles γράφει: «Υπάρχει
μερικές φορές μια λεπτή, καθαρή γραμμή ανάμεσα στους καρχαρίες της θάλασσας
και στους καρχαρίες που υπάρχουν στο μυαλό μας. Ο Omar Wood, ένας ατρόμητος
κυνηγός των ημερών του, μου είπε ότι η πιο τρομακτική στιγμή του ήταν αφού
είχε χτυπήσει ένα μεγάλο πελαγίσιο στη θάλασσα του Κορτέζ, πολλά χρόνια
πριν, όταν άφθονοι καρχαρίες περιπολούσαν εκείνα τα νερά. Είχε χτυπήσει το
ψάρι χαμηλά στην κοιλιά και μέχρι να το φέρει στην επιφάνεια ο περίγυρος
είχε γεμίσει με κομματιασμένα εντόσθια και αίμα παντού. Ο Omar δεν μπορούσε
να δει ούτε στο ένα μέτρο και φρικάρισε γιατί μπορούσε να νιώσει κάτι με
δόντια κοφτερά σαν ξυράφι να έρχεται σαν τορπίλη προς το μέρος του,
δαγκώνοντας τα πάντα στο διάβα του. Μετά από μερικά ατέλειωτα λεπτά, έφτασε
δίπλα στη βάρκα όπου το νερό ήταν καθαρό. Δεν υπήρχε ούτε ίχνος καρχαρία.
Όλα ήταν ήσυχα. Ο τρόμος του ήταν ένα δημιούργημα του μυαλού, γεννημένο από
αληθινά περιστατικά. Έχει συμβεί σε όλους μας. Ακόμα και οι "κυνηγοί δράκων"
δεν είναι απρόσβλητοι.»
«Θεωρώ τους καρχαρίες φίλους μου» μου είπε ο θρύλος Pipin στη συνέντευξη που
έδωσε για το περιοδικό του επόμενου μήνα. Κι εγώ. Θέλω μάλιστα να βουτήξω
στη Γουαδελούπη με μεγάλους Λευκούς, όπως έκαναν ήδη ο Graeme Duane, o
Brandon Wahlers, o Fred Buyle και αρκετοί ακόμη φίλοι.
Ψάξτε τα βιβλία του Carlos Eyles στο ηλεκτρονικό βιβλιοπωλείο amazon.uk. Και
κλείστε επιτέλους την τηλεόραση. Η περιπέτεια συνεχίζεται στο ανοιχτό
πέλαγος.
Stay tuned


Δ. Κόλλιας